Portret: Romy Schneider

“Je n’ai peur de rien au monde. Sauf de moi.”


Ze werd tijdens haar leven een van Europa’s meest geliefde actrices, en is dat in Frankrijk tot op dit moment gebleven. Romy Schneider (23 september 1938 – 29 mei 1982). Bijna dertig jaar na haar dood is het alsof de Fransen nog altijd geen afscheid van haar hebben genomen. Nog ieder jaar verschijnen er boeken over haar leven, of niet eerder gepubliceerde foto’s en filmbeelden. Wie was deze mythische vrouw, die de zware na-oorlogse last van haar generatie Duitstaligen in haar eentje op haar schouders leek te nemen? Was ze Sissi, de romantische verschijning die zovele filmkijkers wist te bekoren, of was ze de zelfbewuste, geëmancipeerde Rosalie, van Claude Sautets César et Rosalie?

Een beladen afkomst
Het verhaal van Romy’s leven begint eigenlijk al voor haar geboorte. Haar moeder, Magda Schneider, groeit op in Augsburg, als dochter van een loodgieter. Daar heeft ze een baantje als typiste, maar leert ze tegelijk door in zang en ballet. In 1930 krijgt ze op eenentwintigjarige leeftijd een eerste filmrol, en al snel heeft ze de stap van bijrollen naar hoofdrollen gemaakt. In Kind, ich freu’ mich auf Dein Kommen uit 1933 komt ze tegenover acteur Wolf Albach-Retty te spelen, met wie ze later in 1937 zal trouwen. In 1938 wordt Rosemarie Magdalena Albach (Romy) geboren, in Wenen. Romy’s jeugd speelt zich voor een deel af in een beladen gebied. Het gezin Albach-Schneider heeft de thuisbasis in Berchtesgaden, een oud Duits stadje aan de rand van de Alpen. Dit stadje staat vandaag de dag vooral bekend omdat hier vanaf de jaren ’20 de Nazi-kopstukken hun vakantie-toevluchtsoord hadden. Rond de tijd dat Romy geboren werd, was de Obersalzberg, een berghelling iets ten oosten van Berchtesgaden, omgebouwd tot een gigantische zelfvoorzienende vesting, compleet met een uitgebreid bunkerstelsel.
Het is niet helemaal duidelijk wat precies de banden waren tussen de ouders van Romy en de Nazi’s. Magda Schneider figureert slechts eenmaal op de privébeelden die Eva Braun van Hitler maakte, bekend is wel dat ze met Hitlers secretaris Martin Bormann bevriend was. Voor Romy Schneider zou deze episode echter haar hele leven bepalen. ‘Je crois que maman avait une liaison avec Hitler’, tekent Evelyne Bloch-Dano op in haar biografie over Romy. Magda Schneider, die nooit afstand zou nemen van de ideeën van het nationaal-socialisme, speelde in de periode van 1934 tot 1945 bijna de helft van al de filmrollen uit haar carrière, maar zou van het Nazi-tijdperk in het verloop van haar carrière weinig hinder ondervinden. Ze speelde later samen met haar dochter in de drie films over keizerin Sissi, als Herzogin Ludovika, en werd daar ook het meest bekend mee. Magda Schneider overleefde haar dochter, en stierf in 1996 op 87-jarige leeftijd, in het stadje Berchtesgaden.

De basis van haar succes
Als dochter van twee bekende acteurs heeft Romy weinig keus: ze wordt naar een toneelschool gestuurd, en krijgt als ze vijftien is haar eerste filmrol: Wenn der weiße Flieder wieder blüht. Twee jaar later volgt haar internationale doorbraak, in de film Sissi, het eerste deel van de trilogie over het leven van Keizerin Elisabeth van Oostenrijk. Amper kan ze dan nog vermoeden dat die rol haar imago zal bepalen. Na de tweede film in de serie is ze zich daar wel van bewust, maar op dat moment is het al te laat. Plichtmatig werkt ze het derde deel af, en ze weigert een vierde Sissi-film te maken. In 1958 leert ze vervolgens acteur Alain Delon kennen, haar tegenspeler in de film Christine. Vanaf dat moment speelt ze voornamelijk in Franstalige films, en later verkrijgt ze ook het Frans staatsburgerschap. Met Alain Delon beleeft ze voor het oog van de internationale pers een zes jaar durende romance. In die periode neemt ze ook een kort uitstapje naar Hollywood, waar ze bijvoorbeeld speelt in Good Neighbor Sam, een komedie van David Swift, met Jack Lemmon in de hoofdrol. Nadat Alain en Romy in 1964 uit elkaar gaan, onderneemt de gedesillusioneerde Romy een zelfmoordpoging, waarna ze zich voor enige tijd terugtrekt in Kitzbühel. In 1966 trouwt ze met de vierentwintig jaar oudere Duitse acteur Harry Meyen, en in december van dat jaar wordt hun zoon David geboren. Tot verrassing van een ieder speelt ze in 1968 samen met haar voormalige geliefde Alain Delon in de zwoele thriller La piscine, een film die een groot commercieel succes wordt. In de jaren ’70 is ze vervolgens een van de meest geliefde en succesvolle Franse actrices, vooral door haar rollen in vijf films van Claude Sautet. Ze speelt aan de zijde van grootheden als Michel Piccoli, Michel Serrault, Lino Ventura, Philippe Noiret en Yves Montand. Voor de films L’important c’est d’aimer en Une histoire simple behaalt ze een César voor beste actrice.

Persoonlijke tragedies
In 1972 neemt Romy voor eenmaal weer de rol van Sissi op zich, in de historische film Ludwig van Luchino Visconti, met wie ze goed bevriend was. Dit keer is de Sissi die ze speelt echter geen romantisch personage, maar een door het leven getekende vrouw. Kort daarna verbreken Harry Meyen en Romy Schneider hun huwelijk. De scheiding wordt in 1975 officieel gemaakt, en in hetzelfde jaar trouwt ze met haar secretaris Daniel Biasini. Een jaar later komt hun eerste kind dood ter wereld, en in 1977 bevalt ze van een gezonde dochter, die ze Sarah noemt. In 1979 maakt Harry Meyen, haar ex-man, een eind aan zijn leven. Dit grijpt haar erg aan. Vanaf dat moment zal ze echter steeds meer getroffen worden door rampspoed. In 1981 scheidt ze van Daniel Biasini en moet ze geopereerd worden vanwege een tumor bij haar nier. De laatste maanden van haar leven brengt ze door met Laurent Pétin, een filmproducent.
Op 5 juli 1981 is zoon Daniel voor enkele dagen bij de familie Meyen, zijn grootouders van vaders kant. Waneer hij thuiskomt blijkt de deur gesloten, en wil hij over het hek klimmen, zoals hij wel vaker doet. De dan veertienjarige jongen verliest zijn evenwicht en wordt gespietst op de punten van een tuinhek. Hij overlijdt later die dag in het ziekenhuis. Romy geeft zich over aan drank, medicijnen, en sigaretten.
Nog geen jaar na de dood van haar zoon, wordt Romy Schneider op een ochtend dood gevonden in haar appartement in Parijs. Er wordt geen autopsie gepleegd, en ondanks speculaties van boulevardpers over mogelijke zelfmoord, wijzen de omstandigheden op een natuurlijke dood, als gevolg van overmatig drank- en medicijngebruik. In haar overlijdensakte staat hartfalen als doodsoorzaak aangegeven.

Haar mythe leeft voort
Na haar overlijden nemen haar roem en bekendheid geen moment echt af. In Frankrijk vooral vanwege haar uiterlijk en haar Franse filmrollen, in andere landen blijft ze voornamelijk bekend door haar rol als Sissi. Dat deze trilogie bijna ieder jaar weer door diverse televisiezenders wordt uitgezonden, draagt daar vanzelfsprekend erg aan bij. Ook haar tijdgenoten en collega’s doen er alles aan om de herinnering aan haar levend te houden. In 2008 gaf de Franse Académie van de Césars haar een herinneringsprijs ter gelegenheid van haar 70e verjaardag. Tijdens de ceremonie bracht Alain Delon een emotionele hommage aan Romy. Een jaar later deed Delon een boekje open over zijn relatie met haar, in het boek Delon – Romy, ils se sont tant aimés. Hij vertelde onder meer dat Romy ook na de breuk van hun relatie nooit uit zijn gedachten is weggeweest, en dat hij ooit zelfs hoopte dat zij de moeder van zijn kinderen zou worden.

Het verhaal van Romy Schneider is het verhaal van een actrice. Want ze was bovenal een actrice. In dertig jaar speelde ze in ruim zestig films. Door de diversiteit van haar rollen hebben slechts weinigen geweten wie ze werkelijk was. Worstelde ze met het oorlogsverleden van haar ouders? Ze gaf haar kinderen Joodse namen (David en Sarah). Ze droeg soms een Jodenster aan een ketting om haar nek. Wat deed haar beroemdheid haar, en hoe ging ze om met het leed dat haar niet bespaard bleef? Ze was vanaf haar vertrek naar Frankrijk steeds minder open over haar privéleven, gaf weinig interviews, trok zich vaak terug, en hechtte zich vooral aan haar zoon David.

Een eenduidig portret schetsen van Romy Schneider is moeilijk. Na al die jaren blijven vooral de beelden en foto’s spreken. Een prachtige, talentvolle vrouw, een klassieke schoonheid, dat was ze, en een mythe, dat blijft ze.